Studiebot antwoord

Vraag gesteld door: YanaD - 4 maanden geleden

Maak een oefenexamen van de volgende tekst: Roos
Samenvatting geschiedenis 3de graad
DOORSTROOM / DUBBELE FINALITEIT
examencommissie 2025/2026 (slagen
gegarandeerd!)
Samenvattingen, aantekeningen en oefenvragen van studenten
kopen en verkopen of schakel de hulp in van tutoren die je
ondersteunen met je studie.
Gedownload door: YanaD - [email protected]
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
Geschiedenis
Het historisch referentiekader (10%)
A) De tijd
De historische periodes
Prehistorie 3 a 2 miljoen v.C.
Neolitische revolutie
3500 v.C.
Oude nabije oosten 3500 v.C. 800 v.C. Uitvinding schrift
Klassieke oudheid 800 v.C. - 476 Stichting van Rome
Middeleeuwen 476 - 1453 Val van het West-Romeinse
Rijk
Nieuwe tijd 1453 - 1789 Val van het Oost-Romeinse
Rijk (val van
Constantinopel)
Nieuwste tijd 1789 - 1945 Franse Revolutie
Eigen tijd 1945 - Nu Einde Tweede Wereldoorlog
Het Ancien Rgime
Het Ancien Rgime is een Frans gezegde voor oud stelsel of oud
systeem. Het staat voor de periode voor de Franse Revolutie (17de
18de eeuw) waarin de koning in Frankrijk alles te zeggen had en
normale burgers niks in te brengen hadden.
De vergelijking tussen de nieuwste tijd en de eigen tijd
De 'eigen tijd' is bedacht, toen het besef kwam dat de wereldorde
na de Tweede Wereldoorlog drastisch was gewijzigd. Deels door
technologie (vliegtuigen, telefoons, de eerste computers), deels
door politieke verschuivingen (de Koude Oorlog), speelde de
geschiedenis zich steeds meer af op mondiale schaal.
Nieuwste tijd was een BREUK met Ancien Rgime omdat :
Begin van de globalisering
Industrile revolutie was een breukpunt
Nieuwste tijd was een GEEN BREUK met Ancien Rgime omdat :
Vooruitgang is een gevolg van processen die al bezig waren
Er was al sprake in het ancien rgime van liberalisme (meer vrijheid
voor de mens) en secularisatie (proces waar de maatschapij afstand
neemt van de kerk en geloof) Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Eigen tijd was een BREUK met Ancien Rgime omdat :
Einde Tweede Wereldoorlog
Er kwamen veel meer en nauwere internationale samenwerkingen
Eigen tijd was GEEN BREUK met Ancien Rgime omdat :
Kerk en staat werd al gescheiden in de Franse Revolutie
Verenigde Staten kwamen al eerder op de voorgrond
Het verband tussen oorzaak en gevolg
Gebeurtenissen en ontwikkelingen in de geschiedenis hebben altijd
oorzaken, gevolgen en aanleidingen.
Soorten oorzaken :
Indirecte oorzaken leiden op de lange termijn tot een gebeurtenis of
ontwikkeling. Zo leidt langdurige onderdrukking tot onvrede en een
gevoeligheid voor nieuwe ideen, maar niet zomaar tot een revolutie.
Een directe oorzaak wordt ook wel een aanleiding (letterlijk hetgeen de
druppel was) genoemd en is een gebeurtenis die meteen tot een
historische gebeurtenis leidt. Dus een hongersnood of het neerslaan van
een vreedzaam protest kan in bovenstaand voorbeeld aanleiding zijn
tot het uitbreken van een revolutie.
Soorten gevolgen :
Gevolgen op de korte termijn zijn effecten die je meteen merkt. Om bij
het voorbeeld van de revolutie te blijven is een gevolg op korte termijn
dat de machthebber verjaagd of gedood wordt.
Een gevolg op lange termijn kun je meestal niet meteen zien. Zo kan
een burgeroorlog uitbreken tussen groepen die het oude regime willen
herstellen en groepen die een nieuwe politieke situatie willen.
Een gevolg op middellange termijn zit hiertussen.
Continuteit en verandering
Continuteit : er is geen sprake van verandering
Discontinuteit : Er is sprake van verandering
Voorbeelden
Begin middeleeuwen en eind middeleeuwen : in beide periodes werd aan
landbouw gedaan = continuteit
Bij de jagers-verzamelaars was er een nomadensamenleving, bij
boeren werd dat een sedentaire samenleving = discontinuteit
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Overgang van samenleving
De samenlevingen
Jagers-verzamelaars (tradities zijn belangrijk, 1 leider, kleine
groepjes nomaden,...)
Landbouwsamenleving (kleine nederzettingen, sedentair, dorpen,
vorm van bestuur,)
Industrile samenleving (groot verschil man en vrouw, democratisch
onderwijs,)
Postindustrile samenleving (nieuwe gezinsvormen, research en
development,)
Jagers-verzamelaars landbouwsamenleving
8000 v.C.
Mogelijk door de ontdekking van landbouw
Neolithische samenleving (neolitische revolutie)
Landbouwsamenleving industrile samenleving
1780 1850
Gevolg van industrile revolutie
Industrile samenleving postindustrile samenleving
1970
Gevolg van de digitale revolutie
Doorbraak in de wetenschap (sneller internet,)
B) De ruimte
Centrum en periferie
Het centrum periferie is een manier die gebruikt wordt om gebieden in
de wereld in te delen volgens de ontwikkeling van een land en wordt
vooral gebaseerd op economische factoren. Het centrum van een gebied
bevat de macht, geld en is vaak het meest ontwikkeld. De periferie van
een gebied is achtergebleven en is afhankelijk van de maatregelen van
het centrum.
Kenmerken van het centrum :
De economie is voornamelijk tertiair
Er is veel kennis en kapitaal aanwezig
Hoog gemiddeld inkomen
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Kenmerken van de semi - periferie :
De economie is sterk gericht op industrile activiteit, secundair
Vooral maakindustrie
Er is vaak een sterke economische groei en het gemiddeld inkomen stijgt
Kenmerken van de periferie :
De economie hangt af van de primaire sector (landbouw, visserij,
mijnbouw)
Levert vooral grondstoffen en goedkope arbeidskracht
Blijft economisch achter op de rest van de wereld
Maritiem en continentaal
Maritiem: Alles wat te maken heeft met de zee en de zeevaart.
Continentaal: Alles wat te maken heeft met het land en landen onderling.
Ruraal en stedelijk
Ruraal : Landelijk gebied, het platteland
Stedelijk : Het gebied met een grotere urbanisatie, bevolking, bebouwing
en verstedelijking
Lokaal, regionaal, nationaal, Europees en mondiaal
Lokaal: stad, dorp, land,
Regionaal: Vlaanderen,
Nationaal: Binnen een land
Europees: alles met betrekking binnen Europa
Mondiaal: alles met betrekking tot de wereld
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
C) De domeinen
Politieke domein
Sociaal domein
Afspraken
Organisatie
Regels
Wetten
Rechten
Plichten
Manier van samenleving
Verhouding tussen de mensen
Economisch domein
Cultureel domein
Handel
Landbouw
Diensten
Nijverheid
Kunst
Religie
Techniek
Wetenschap
Leefgewoonten
Verband tussen de maatschappelijke domeinen
hulp aan 3e wereld tijdens Koude Oorlog :
politiek
als 1 land valt voor communisme, vallen er meerdere. Dit is de
dominotheorie.
economie
De dominotheorie was een belangrijk drukmiddel voor de
ontwikkelingslanden, deze moesten aankloppen bij de Sovjet-Unie als
het Westen geen hulp aanbood.
culturele revolutie China :
cultureel
leraren en intellectuelen werden geviseerd, er was controle over de
media en een verheerlijking van Mao .
politiek
Mao liet tegenstanders uitschakelen.
Het ene domein benvloedt het andere domein
bv. Politieke verdeeldheid zorgt ook voor een economische verdeeldheid
: indien er een andere regering komt, kunnen er andere besparingen
worden uitgevoerd.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Wisselwerking tussen westterse en niet-westerse
samenleving
Bv: AFRIKAANSE KUNST
De contacten tussen de westerse ontdekkingsreizigers, kolonisten en
Afrikaanse kunstenaars bracht nieuwe inzichten, godsdiensten,... die de
Afrikaanse kunstenaars benvloedde.
Algemene historische begrippen
Alliantie = Bondgenootschap
(Anti)klerikaal = zich keren
tegen de invloed of de
machtspositie van de clerus (de
geestelijken).
Censuur = Beperking van de
vrijheid van meningsuiting.
Cijns = Oude term voor
belastingen tot in de 19e eeuw.
Coalitie = samenwerking tussen
verschillende politieke partijen
om samen een meerderheid te
vormen.
Conservatief = Behoudend zijn,
tegen snelle maatschappelijke
veranderingen zijn en
traditionele normen willen
houden.
(de)kolonisatie = Het staatkundig
zelfstandig worden van kolonin.
Democratie = Staatsvorm waarbij
het volk reageert via verkozen
volksvertegenwoordigers.
Interbellum = De periode tussen twee
oorlogen, vooral die tussen de Eerste
en de Tweede Wereldorlog.
Kapitalisme = Maatschappelijk
systeem waarbij bedrijven in het
bezit van mensen zijn en niet van de
staat.
Klassenmaatschapij = Een
samenleving waarin de
maatschappelijke positie van een
persoon bepaald wordt door diens
sociaaleconomische positie.
Monarchie = Een land met een koning
of een koningin.
Natie = Land waarin n volk de
politieke macht vormt.
Oppositie = Alle partijen in het
parlement die niet in de regering zelf
zitten.
Imperialisme = uitbreiding van je
macht door nieuwe gebieden te
veroveren en andere volkeren te
overheersen.
Demografie = beschrijving van
bevolking over geboorten,
overlijdens, groei,
Politiek = bestuur van een land,
provincie of stad en de manier waarop
iets wordt georganiseerd.
Dynastie = koninklijke of
keizerlijke familie die aan de
macht is.
Progressief = Vooruitstrevend, als je de
samenleving op een vernieuwde
manier wilt verbeteren.
Propaganda = Het proberen
Economische crisis = Periode
benvloeden van anderen hun opinie
waarin het minder goed gaat met
met als doel mensen over te halen
de economie van een land of een
voor jouw ideen. Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geldgroter gebied.
Federalisering = Vergroting van
de macht en zelfstandigheid van
delen van een eenheidsstaat.
Genocide = Het uitroeien van een
ras of uitmoorden van een
bepaald volk.
Globalisering = Het verschijnsel
dat de economie, technologie,
als gevolg van het verdwijnen
van nationale grenzen en
deregulering, op wereldwijde
schaal plaatsvinden.
Grondwet = Algemene wettelijke
staatsregel waarin de constitutie
staat opgenomen, de
staatsinrichting van een land.
Ideologie = Een denkwijze en visie
op de mens en op manieren om
de samenleving te verbeteren.
Secularisatie = proces waarbij het
maatschappelijk leven zich
steeds meer gescheiden
ontwikkelt van de kerk en het
geloof.
De samenleving in de nieuwste tijd (52%)
Rechtsstaat = staat waarin de rechten
van burgers door wetten worden
beschermd tegen de staatsmacht.
Republiek = staat waar het staatshoofd
(president) door de bevolking wordt
gekozen.
Vakbond = Een vereniging van
werknemers om hun belangen te
verdedigen.
Zelfbeschikking = de mogelijkheid om
over zichzelf en het eigen lichaam en
leven te beslissen.
Holocaust = systematische vervolging
en uitroeiing van Joden door de nazi's
en hun bondgenoten voor en tijdens
de Tweede Wereldoorlog.
Verzorgingsstaat = sociaal systeem
waarbij de overheid zorgt voor het
welzijn van de burgers.
A) De economische veranderingen in de 19e eeuw
De eerste industrile revolutie
Periode waarin handarbeid vervangen wordt door machine-arbeid
Producten werden steeds op grotere schaal gemaakt
Tijd : 1780 - 1850
Ruimte : Socio-economisch industrie, handel, nijverheid
Voorwaarde : demografische revolutie
Vraag diverse goederen stijgt
Niet genoeg werk op het platteland mensen zoeken werk in
fabrieken in de stad
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Oorzaken
Technische en wetenschappelijke vernieuwing (GB)
Economisch liberalisme vraag en aanbod veranderen wat uiteindelijk
ervoor gaat zorgen dat er oplossingen moeten gevonden worden. Er
moet vooruitgang geboekt worden.
Kolonies : goedkope grondstoffen en veel kapitaal
Uitvinding en energiebronnen
De stoommachine van James Watt eerste stoomtrein
Mechanisch weefgetouw
Energiebron steenkool
Industrietakken
Textielindustrie
ijzerindustrie
Steenkoolindustrie
Einde industrile revolutie :
Wanneer Groot-Brittanni volledig gemechaniseerd is ;
Kort hierna volgt Belgi als eerste land op het vaste land.
De tweede industrile revolutie
Een periode van economische depressie (1871 1895) werd gevolgd door een
periode van innovatie en expansie, omdat de depressie ervoor zorgt dat
men zocht naar nieuwe basismaterialen en energiebronnen voor de
industrile productie.
Kenmerken
Elektrische machines ( stoommachines waren traag en simpel
ontplofbaar)
Verbrandingsmotor ( ter vervanging van de stoommachine +
aandrijving voertuigen)
Staal (ter vervanging van ijzer)
Grote rol van de wetenschap (technologie = wetenschappelijk
onderbouwd)
Sterke uitbreiding transportinfrastructuur (spoorwegen en kanalen)
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Vernieuwingen
Stoomenergie elektriciteit (dynamo ca. 1860 + toepassing : gloeilamp
1879)
Verbrandings- of ontploffingsmotor (toepassing : vervoers- auto-
industrie)
+ auto-onderdelen-bedrijven + wegenbouw : cement en asfalt
Chemische industrie : verfstoffen, kunstzijde (Koploper : Duitsland)
Organisatie
Massaproductie
Efficint + kostenbesparing
Schaalvergroting
Grondstoffen worden belangrijk voor de industrien, deze halen ze uit het
moederland maar ook veel van kolonies, bv. Kolonies in Afrika. De kolonies
werden ook als afzetmarkten gebruikt en voor de ontslagen arbeiders
tewerk te stellen (die in fabrieken werkten) geen arbeiders meer nodig
want er is minder werkkracht nodig door industrie.
Grote werkloosheid
De industrialisatie in Belgi
Succesfactoren voor de industrie
Aanbod
Grondstoffen : voorraden steenkool en ijzerets
Arbeidskrachten : veel werklozen door beginnende
textielindustrie, dus mensen zochten werk in de stad
Kapitaal : ondernemers investeren in nieuwe
technologie
Afzetmarkt : Belgi deel van het Franse keizerrijk
waardoor dit hele gebied ging behoren tot de
afzetmarkt van Belgi
Vraag
Inkomen : De landbouw deed het goed dus er was
meer winst over vraag naar consumptiegoederen
steeg
Infrastructuur : Aanleggen van spoorwegen zorgde
voor toenemende vraag van ijzer en staal
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Gendustrialiseerde regios in Belgi
Verviers textielindustrie (wol)
William Cockerill vernieuwde de weefmachines, dit was het begin van de
industrialisatie.
Gent Textielindustrie (katoen en linnen)
Lieven Bauwens ging als spion naar GB en smokkelde
machineonderdelen tot in Belgi. Hij maakte in Belgi de vernieuwde
katoenspinnen. Hierdoor groeide Gent uit tot n van de belangrijkste
steden in Vlaanderen.
Luik Staal, steenkool, zink, machinebouw en glas
John Cockerill zoon van William bouwde de eerste hoogovens met
gewonnen steenkool uit de omgeving. Dankzij de hoogovens begon de
massaproductie van onbewerkt ijzer en staal.
Bergen steenkool
Charleroi steenkool en glas
Leef- en werkomstandigheden
LEEFOMSTANDIGHEDEN WERKOMSTANDIGHEDEN
Kleine huisjes, zeer
Er is veel kinderarbeid,
weinig leefruimte
onveilige machines,
Verspreiding ziektes
uitputting
Het inkomen is enkel
De man verdient het
voldoende voor primaire
meeste geld de vrouw
behoeftes
heeft niet veel rechten
volledig afhankelijk
Meisjes worden vaak
Er is geen veiligheid op de
seksueel misbruikt door
werkvloeren, er
de werkgever
gebeuren dagelijks
werkongevallen
Ze hebben geen enkel
Een werkdag is 10 uur
recht op stakingen
lang en dit 6 dagen per
week
Proletarisering : Het verschijnsel dat kleine ondernemers steeds armer
worden door fabrieken en meer overeenkomsten gaan tonen met de
arbeidsklasse. Ze gaan op het randje van armoede leven/overleven.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
A. De Belgische
revolutie
Tijd : 1830 - 1831
Ruimte : Politiek bestuurlijk
Politiek territoriaal
De oorzaken van de Belgische revolutie
Het noorden was protestants en Nederlandstalig.
Het zuiden was katholiek en Franstalig (het huidige Belgi).
In het parlement waren veel minder Belgen, het parlement was ongelijk
verdeeld. De bijeenkomsten waren ook gevestigd in het noorden.
Koning Willem vervalste de resultaten voor een nieuwe grondwet.
Om de verfransing tegen te gaan, werd Nederlands de officile taal in
het koninkrijk der Nederlanden. De zuidelijke burgerij en ambtenaren
waren fel tegen de verplichte vernederlandsing.
Om de vernederlandsing te bereiken was het onderwijs het belangrijkste
middel. De regering was antiklerikaal dus er was veel weerstand van de
Belgische geestelijkheid.
Het waren de katholieken en de Franstaligen die ontevreden waren.
Katholieke kamp : edellieden, grondbezitters en zelfstandige boeren. De
kerk werd bedreigd door de vrijheid van godsdienst en onderwijspolitiek.
Liberale kamp : Rijke industrilen, handelaars, ambtenaren en
beoefenaars van vrije beroepen. De verfranste burgerij had veel
economische macht maar geen politieke macht.
Het unionisme
Een unie van mensen die tegen het beleid van Willem 1 waren.
Het gemeenschappelijke probleem weegt zwaarder door dan de onderlinge
meningsverschillen. Normaal gezien konden beide kampen nooit met
elkaar overweg. Maar ze werkten deze keer samen tegen de
gemeenschappelijke vijand.
Verloop
Er ontstonden lichte rellen maar er kwam geen reactie op van Willem
hierdoor kregen de revolutionairen de kans om zich te organiseren.
Waarom greep de heilige alliantie niet in?
Belgi had de steun van GB omdat ze een constitutionele monarchie
zouden vormen en GB was voor inspraak van het volk.
Oostenrijk en Pruisen ondernamen alleen actie met de volledige
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geldAlliantie.
Het voorlopig bewind / centraal comit nam de leiding van de nieuwe staat
op zich in 1830. Korte tijd daarna riep het officieel de onafhankelijkheid van
Belgi uit.
Willem verzette zich nog maar hij kwam te laat. Door de onrust kwam de
grote alliantie bijeen in Londen.
De conferentie van Londen Belgi werd erkend als nieuwe staat door de
grote alliantie.
Belgi kreeg een koning gekozen door de grote alliantie, namelijk Leopold 1.
De nieuwe Belgische grondwet
Deze werd uitgeroepen op 7 februari 1831
De katholieken en liberalen maakten standpunten waar beide partijen
zich in konden vinden. Er was nog weinig onderscheid tussen beide
kanten. Wanneer de druk weg viel na de eenmaking werd de kloof tussen
beide groepen wel steeds terug groter.
Standpunten
Liberalen (toegevingen van de katholieken)
Afschatting van capaciteitskiesrecht (een bepaald diploma te mogen
hebben om te stemmen.
Voorrang van het burgerlijk huwelijk op het kerkelijk huwelijk.
Katholieken (toegevingen van de liberalen)
Vrijheid van eredienst.
Staatswedde voor bedienaars van de eredienst.
Staatstoelage voor onderhoud en oprichting van bidhuizen (plaatsen
waar misdiensten konden plaatsvinden om de verre verplaatsing
naar de kerken te voorkomen.
Vrijheid van onderwijs.
Kenmerken van de grondwet
Cijnskiesrecht
Alleen wie voldoende belastingen betaalt, mag stemmen en zich
verkiesbaar stellen voor de senaat (parlement).
Die keuze werd gemaakt door de opvatting dat stemmen geen recht was
maar een taak voor diegene die hier bekwaam genoeg voor waren.
Enkel de elite (1%) had het recht om te stemmen.
Deelname aan het politiek leven bleef dus nog steeds heel beperkt.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Scheiding der machten
Beide partijen hechten veel belang aan de scheiding van
De rechterlijke macht
De uitvoerende macht
De wetgevende macht
Ze concludeerden samen dat enkel op deze manier een land rechtvaardig
bestuurd kon worden.
Constitutionele parlementaire monarchie
De grondwet bepaalde dit omdat Europa niet blij zou zijn als Belgi een
republiek met verkiezingen werd. Dit betekent dat iedereen gelijk is voor
de grondwet en de koning zijn macht moet delen met het parlement. Het
parlement maakt wetvoorstellen maar deze worden enkel ingevoerd met
goedkeuring van de koning. Ze hebben elkaar dus nodig. De grondwet heeft
een absolute voorrang op alles. Iedereen is hierdoor gelijk voor de wet.
B. De opkomst van het marxisme, het
socialisme en de christendemocratie
Socialisme
Allerlei stromingen samen die het gemeenschappelijk hebben dat ze een
antwoord willen formuleren op het probleem van de sociale ongelijkheid.
Ze streven allemaal naar een samenleving gekenmerkt door gelijkheid,
Sociale rechtvaardigheid en solidariteit. De vroegere socialisten vonden
dat het de taak was van de staat om het verschil tussen arm en rijk weg
te werken en een einde te maken aan de klassenmaatschappij.
Tegenwoordig is het belangrijker om de sociale ongelijkheid en problemen
aan te pakken dan weg te werken. Uiteindelijk blijft de sociale
ongelijkheid wel bestaan maar het lijden eronder wordt beperkt.
Marxisme
Karl Marx was n van de grootste denkers van de 19de eeuw.
DOEL
Het doel was om een radicale oplossing te vinden voor de sociale
ongelijkheid. Hij benadert de ongelijkheid op een wetenschappelijke
manier. Hij is de grondlegger van het wetenschappelijke socialisme. Hij
wou een volledig actieprogramma uitwerken. Hij baseert zich op de
filosofie van Hegel.
Tegenstelde standpunten leiden tot nieuwe inzichten ; Hij gelooft dat
elke geest op deze manier in elkaar zit.
Hij is de grondlegger van het huidige communisme zeer radicaal. Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Christendemocratie
De eigenschappen van deze democratie :
Broederschap
Vertrouwen
Naastenliefde staat centraal
Solidariteit vanuit jezelf en niet van de overheid
Gebaseerd op de Bijbel en de christelijke traditie Rerum Novarum (over
de nieuwe dingen) in 1891 door Paus Leo XIII geschreven encycliek. In deze
encycliek stelde de Paus de onderdrukking van de, sinds de industrile
evolutie opgekomen, arbeidsklasse aan de kaak en riep hij katholieken op
om zich in te zetten voor hun welzijn. De Paus riep ook op tot de vorming
van vakbonden en tot de katholieke organisaties van standen.
C. Het ontstaan van politieke partijen
Belgische werklieden partij (BWP)
Ontstaan : Een deel van de Belgische socialisten was ervan overtuigd dat de
beste manier om iets te veranderen, het invoeren van het stemrecht was.
Zo konden arbeiders zelfs de politici verkiezen die hun belangen zouden
gaan verdedigen.
Standpunt : Het algemeen stemrecht invoeren voor alle arbeiders.
Christenen volkspartij of de Daensisten
Ontstaan : In 1869 werd deze katholieke partij opgericht. Ze hadden zeer
sterke conservatieve standpunten met enkel belangen voor de katholieke
burgerrij en niet voor de arbeiders. Maar niet alle katholieken waren zo
conservatief en onverschillig over het lot van de arbeiders en de rest van
de bevolking.
oprichting Daensisten partij
Standpunt : Ze steunen voornamelijk op het Rerum Novarum maar hadden
ook duidelijke eisen gericht op het maken van een gunstig politiek klimaat
in Belgi.
Communistische partij van Belgi (KPB)
Ontstaan : Tijdens het Interbellum ontstonden er in Belgi verschillende
communistische groeperingen. Samen met enkele radicale BWP-leden
vormden ze in opdracht van Moskou deze partij. De eerste decennia kende
ze een grote loyaliteit tegenover de Sovjet-Unie.
Standpunt : Een volksfrontstrategie waarin het belang van een brede
linkse coalitie tegen opkomend rechts centraal stond.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
De verzuiling
De verzuiling verwijst naar een zeer specifieke structurering van de
samenleving op basis van levensbeschouwing. Er bestonden in Belgi 3
grote belangrijke zuilen namelijk
Katholieke zuil gebonden door de kerk
Liberale zuil beperkt van omvang, was vooral voor de rijke burgerrij
Socialistische zuil gebonden door de BWP
Veel mensen kwamen van het platteland, verkozen het wij-gevoel in de
stad en zochten naar iets dat terug een gevoel van verbondenheid zou
geven. In de zuilen voelde men zich minder alleen en hadden ze opnieuw
het gevoel deel uit te maken van een groter geheel.
Breuklijnen
Worden gebruikt om een verdeeldheid in de samenleving aan te duiden.
Breuklijnen komen voort uit conflicten. Deze kunnen al jaren achter ons
liggen en in sommige gevallen zelfs al opgelost zijn. Toch blijft een
breuklijn ontstaan en kan deze de samenleving opdelen (verzuilingen) en
leiden tot het ontstaan van ideologien en politieke partijen.
Bekende breuklijnen zijn de tegenstellingen tussen arm en rijk, links en
rechts of gelovigen en ongelovigen. Zelfs de breuklijnen tussen mensen uit
de stad of het platteland.
D. De verbeteringen voor de arbeiders in Belgi
De verbetering van de leef-en werkomstandigheden
Coperatieven
Winkels waar leden allerlei basisproducten konden kopen tegen een zeer
lage prijs met als doel leden te winnen voor het socialisme. Ze betaalden
een kleine ledenbijdrage en moesten zich en dan toe verbinden om al hun
aankopen te doen bij de coperatieven (goedkoper).
Ze boden ook hulp aan arbeidsorganisaties (verboden) zoals vakbonden. Ze
gaven hun ruimte om te vergaderen en bodem materiele steun tijdens
stakingen.
Mutualiteiten
Dit is de oudste vorm van arbeidsorganisaties.
1 doel=
Financile steun bieden aan zieke arbeiders maar daarnaast organiseerde
ze ook nog weerstandskassen.
Weerstandskassen : een pot waarmee stakers werden vergoed want staken
bracht geen loon op.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Vakbonden
Deze waren veel minder succesvol dan de coperatieven en de
mutualiteiten omdat de vele wetten een echte vakbondswerking
onmogelijk en illegaal maakten.
1989 Vakbonden en andere beroepsverenigingen werden erkend en
werden succesvoller.
De syndicale commissie
Taak =
De verschillende beroepsfederaties en afzonderlijke vakbonden
samenbrengen binnen de socialistische zuil en hun activiteiten
cordineren.
Deze socialistische vakbonden werden een tak van de BWP waardoor de
BWP haar politieke eisen makkelijker kracht kon bijzetten via syndicale
acties (stakingen, betogingen).
De evolutie van de levensstandaard
Mensen zonder bezit waren verplicht om voor de industrie te gaan
werken en werden uitgebuit.
Er ontstaat een kleine groep superrijken en een zeer grote groep van de
bevolking die volledig uitgebuit wordt. Na een tijd gaan alle lagen in de
samenleving van de bevolking stemmen om hier verandering in te
brengen. Er komt politieke actie en dit leidt tot een sociale wetgeving.
Sociale wetgeving=
industrilen worden beperkt in de mate waarin ze arbeiders kunnen
uitbuiten en zo krijgen arbeiders meer vat op hun situatie.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
E. Evolutie van het stemrecht
Overzicht : evolutie stemrecht
Jaar Naam kiessysteem Voorwaarden om te kiezen
1830 Cijnskiesstelsel Belg zijn
Man zijn
Minstens 25 jaar oud zijn
Belastingen betalen
1893 Algemeen meervoudig
Man zijn
stemrecht
Minstens 25 jaar oud
Aantal stemmen dat je
mag geven (max.3) hangt
af van hoeveel belastingen
je betaalt
1919 Algemeen enkelvoudig
Man zijn
stemrecht
Minstens 21 jaar oud zijn
Iedereen 1 stem
1948 Nationale verkiezingen Alle Belgen (mannen en
vrouwen) ouder dan 21 jaar
F. Liberalisme
Tijd : 19de eeuw door de verlichte ideen van John Locke.
Ruimte : Sociaaleconomisch
Een politieke ideologie die volledig gebaseerd is op het idee dat elke mens zo
vrij mogelijk moet zijn. Liberalen vinden dat er maar 1 grens is aan eigen
vrijheid, namelijk de vrijheid van een ander. Iedereen moet kunnen doen
en laten wat hij/zij wil zolang je een ander niet beperkt in zijn doen en
laten.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Ideen
Politiek
Grondwet
Beperkte macht door de koning
Garantie van burgerrechten
Gelijkheid voor de wet
Volksvertegenwoordigingen moeten de koning controleren
Algemeen stemrecht (1 stem per persoon)
Tegen dogmatische religies
Economie
Particulier bezit (eigen bezittingen)
Vrijhandel
Weinig bemoeienis van de overheid (invisible hand zal de markt
regelen)
Cultuur
Vrijheid van denken
Geen censuur (heel realistisch!
Tolerantie
De nadelen
Gericht op het individualisme. Staat en individu gescheiden ; geen
beperkingen maar ook geen hulp.
Ze willen vrijheid met als gevolg dat ze niet inzetten op de sociale
gelijkheid geen sociale zekerheid.
Het congres van Wenen heeft geprobeerd deze ideen de kop in te drukken
door de restauratie van het ancien regime.
Het congres van Wenen heeft gefaald.
G. Nationalisme
Het nationalisme is een ideologie die zeer hoge waarden toekent en erop
gericht is het aanzien van de macht van de natie te vergroten. Mensen
hebben hierbij het gevoel dat ze als volk samen horen. Dit gevoel onstond
door onder ander dezelfde taal en religie, dezelfde cultuur en tradities.
Nationalisme is het gevolg van samenhorigheid van een volk dat zijn
eigen natie/staat heeft.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Ideen
Cultuur
Een eigen taal maakt een volk tot eenheid
Ieder volk heeft een eigen cultuur
Geschiedenis is belangrijk
Tradities spelen een zeer grote rol
Politiek
Ieder volk heeft recht op een eigen staat
Sociale gelijkheid voor het eigen volk, niet voor buitenstaanders
Niet gericht op het individu maar op het geheel
Invloedfactoren op het ontstaan van het nationalisme
Romantiek
Deze cultuurstroming legde de klemtoon op het gevoel. Belangrijkste
kenmerken waren de verheerlijking van het eigen volk en de intresse voor
de eigen taaln de volksliteratuur en de geschiedschrijving.
Napoleon en het Congres van Wenen
De Franse legers van Napoleon onderdtukten in veel gevallen het
vrijheidsstreven maar introduceerden tegelijkertijd de verlichte ideen
over vrijheid en mensenrechten. Het Congres van Wenen had in veel
gevallen totaal geen rekening gehouden met de vrijheiswens van somigge
volkeren.
Het liberalisme
Overal in Europa wilde de burgerij haar eigen politieke en economische
belangen verdedigen.
EEN VOLK, EEN STAAT ze kwamen op voor een staat waarin ze alles te
zeggen hadden.
Het liberalisme liep dus hand in hand met het nationalisme.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Kenmerken
1. Steunt op het gevoel en kan grote massas overtuigen : dit kan
gevaarlijk zijn.
Het is een massabeweging en kan snel emoties opwekken. Hier kan
misbruik van gemaakt wworden door machtgrijpers. Het hameren
op superioriteit kan tot discriminatie leiden.
2. Verlangt erkenning door de internationale gemeenschap en wil
indruk maken op andere naties.
3. Wil economisch sterk staan om welvaart te garanderen voor het
eigen volk.
Interne markt wordt gecontroleerd. De economische politiek is
eerder conservatief (liberalsme: vrije markt). Voor extra inkomsten
werden kolonies aangeschaft.
4. De nationale eenheid komt altijd eerst.
Sociale conflicten en levenskwaliteit moeten wijken voor de
nationale eenheid indien nodig.
5. Werd eerder gedragen door de burgerrij.
Arbeiders verwierven sociale rechten en konden meeprofiteren van
de welvaart. Ze gingen zich identificeren met de natie. Dit leidde tot
de nationalisatie van de vakbonden, wat nadelig was voor de
arbeiders.
6. Heeft een duidelijk cultureel component en wil de religie
organiseren.
Eist het gebruik van eigen taal op alle niveaus. Ijvert voor het
behoud van tradities en wil onderwijs organiseren (opvoeding met
vaderlandsliefde).
Gevolgen
Positief : Het nationalistisch streven kan in gevallen leidden tot een
succesvolle opstand of oorlog waardoor er nieuwe naties ontstonden.
Negatief : Politici maakten gebruik van nationalistische gevoelens om
een oorlog te rechtvaardigen. Op die manier ontwikkelde het
nationalisme zich later mee tot een staatsideologie die imperiallisitische
motieven ondersteunde.
Nationalisme was 1 van de factoren die de wereldvrede bedreigde rond
1900.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
3 soorten richtingen van het nationalisme
Het nationalistische streven een volk, een staat
Drie richtingen :
Separatisme of
ontbindend
nationalisme
Unaficatie of
opbouwend
nationalisme
Versterkend
nationalisme of
cultureel nationalisme
Afscheiden van een
staat om zo voor
eigen volk een eigen
staat op te richten
Alle volksgenoten
bundelen in 1 staat
Creren van
nationaal gevoel om
verdeeld bevolking tot
eenheid en natie te
vormen
Voorbeelden:
19e eeuw : Belgi ,
Hongarije, Griekeland
Voorbeelden :
20ste eeuw :
Joegoslavi,
Tsjetjeni
Voorbeelden:
19e eeuw : Duitsland,
Itali
Voorbeelden :
20ste eeuw : Hereniging
van Duitsland
Voorbeeld:
Verschillende
godsdiensten
(Bv. Nederland,
Verenigd Koninkrijk),
Trouw aan geloof vaak
eerst = amper eenheid
H. Kunststroming realisme
Kenmerken schilderkunst :
100% gericht op de werkelijkheid
Wil de werkelijkheid zo objectief mogelijk weergeven
Sociaal karakter : toont de wantoestanden in de maatschappij
Duidelijk omlijnde vormen
Lijn is belangrijker dan kleur
Getemperd kleurgebruik
Evenwichtige en eenvoudige composities
Techniek doet wat grof aan
Vaak werken op groot formaat
Belangrijke kunstenaars :
Belangrijke schrijvers en werken :
Gustave Courbet
Jean-Francois Millet
Jean Baptiste Corot
Vincent Van Gogh
De romans van Honore De Balzac
Middlemarch van George Eliot
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
I. Het modern imperialisme
Imperialisme is het process waarbij landen hun macht in andere delen
van de wereld willen uitbreiden door gebieden te veroeveren en te
controleren. Dit ten koste van andere volkeren of naties.
De kolonisatie van landen is het beste voorbeeld van imperialisme.
Imperialisme heeft een ruimere betekenis dan kolonialisme. Bij
imperialisme is een zeer duidelijke drang om een rijk te veroveren,
prestige te winnen of politiek sterker te staan.
Kolonies zijn een middel om die doelen te bereieken.
Tijd : 1870 - 1914
Ruimte : Politiek bestuurlijk
Politiek - territoriaal
Motieven
Demografische motieven Itali, Ierland, Engeland, Duitsland
De meeste Europeanen zijn arm en doen niet meer dan overleven. Door
kolonies te verwerven, vergroten landen hun grondgebied. Ze hebben dan
extra ruilmte en kunnen en deel van de bevolking stimuleren (of
verplichten) om zich daar te vestigen.
Economische motieven Alle
Het imperialisme gaat hand in hand met het kapitalisme (industrile
Revolutie). Fabrieksbazen maakten dankzij de kolonies winst door nieuwe
afzetmarkten aan te boren en door de productiekosten te verlagen. In
Europa geproduceerde goederen werden naar de kolonies getransporteerd
en de schepen kwamen terug met spotgoedkope grondstoffen. Dit vooral
tijdens de Tweede Industrile revolutie (bv. Rubber uit Kongo).
Nationalistische motieven Eerst Britten, Fransen en Russen : dan Itali,
Duitsland, Japan en de VS
Kolonies waren een uitbreiding van het moederland. Hoe groter de totale
oppervlakte die een land bezit, hoe groter de machtssfeer. Toen de
beschikbare kolonies op waren, werd het een kwestie van afpakken van
elkaar. De resulterende koloniale conflicten hebben direct bijgedragen
aan het ontstaan van WO I.
Ideologische motieven Vooral de Britten
Tegen het einde van de 19e eeuw ontstond het sociaal dawinisme, die de
superioriteit van het blanke ras en van de eigen natie benadrukte. Rassen
en volkoren ging men indelen in superieur (sterk) en inferieur (zwak).
Europeanen geloofden dat het hun taak was om de wereld te beschaven.
Zij moesten de arme onontwikkelde volkeren en redden van hun
bijgeloof, hun armoede en wrede gebruiken. Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Beschaving
Ontwikkeling die iemand of een groep heeft bereikt op het gebied van
kunst, techniek, wetenschap en sociale rechtvaardigheid.
De conferentie van Berlijn
Tijd : 1884 - 1885
Er werd een conferentie georganiseerd voor het opstellen van regels voor
de kolonisatie van Afrika :
De staat die het gebied koloniseert moet de orde handhaven in het
gebied;
Elke Europese natie die kunstgebieden bezit, mag die naar het
binnenland uitbreiden tot aan de invloedzone van een andere staat;
Vrijheid van handel en scheepsvaart op Congo (rivier);
Neutraliteit van de Congolese gebieden in geval van conflict;
Feitelijke in bezitnamen met het oog op het doen gelden van rechten;
Materile en geestelijke verheffing van de inboorlingen;
Bestrijding van de slavenhandel.
Deze beslissingen werden genomen zonder enige inspraak van Afrika. Het
congres kende dus gevolgen voor het Afrikaanse continent.
Europese handelaars haalden goud, koper, natuurrubber, ivoor en
cacao uit Afrika en er werd goedkope, machinaal vervaardigde kleding
verkocht.
Veel Afrikanen werden werkloos.
Het Christelijke geloof in Afrika verspreidde door missionarissen en
zendelingen uit het Europese bestuur.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
De voor en nadelen van imperialisme
De kolonisator
Voordelen
Bescherming tegen
slavernij (courant in
Afrika) en familiedictatuur
Betere gezondheidszorg
Introductie westerse
wetenschap en techniek
Kennismaking met
socialisme, liberalisme,
nationalisme
(ideologien die mee aan de
basis liggen van de latere
onafhankelijkheidsstrijd)
Politieke stabiliteit
Stopzetting van bloederige
stammenoorlogen
Menselijkere rechtspraak
Aanleg bruggen, wegen,
havens, spoorlijnen
Kolonisatie <--> Imperialisme
Nadelen
Bron van politieke spanningen en
conflicten
Bijna geen politieke inspraak
Economische uitbuiting (alle
grondstoffen worden weg geroofd,
gronduitputting)
Traditionele samenlevingsverbanden
verdwijnen
Inheemse bevolking wordt gedwongen
om voor de blanken te werken en
wordt uitgebuit
Traditionele manier van leven
verdwijnt
Lokale taal, cultuur en godsdienst
staan onder druk (en verdwijnen)
Kolonialisme
Imperialisme
Ontdekkingstochten die de
onderdrukking van de lokale
bevolking noodzakelijk maakten.
Het ging vooral om veroveren en
uitbuiten. De natuur van de
kolonie en de lokale bevolking
stonden volledig ten diensten van
het moederland.
Weinig emigraties door gevaarlijke
leefomstandigheden, werd vooral
gedaan door avonturiers.
Relatief veel emigraties om een
functie uit te oefenen in een
koloniaal rijk.
De eerste kolonisten maakten
(letterlijk) het land vrij, legden
wegen aan, ontbosten gebieden
zodat deze bruikbaar werden voor
landbouw
Het ging om economische kolonies
die gericht waren op het efficint
produceren van allerlei
grondstoffen voor het
moederland.
Gelijkenissen
De ideologie van belang : de wens om te beschaven en te kerstenen was
sterk aanwezig.
De kolonie werd bestuurd en gecontroleerd door het moederland. Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
J. De Belgische Kolonisatie
Kongo-vrijstaat 1885-1908
Leopold II vond dat Belgi een kolonie moest hebben maar de regering
steunde zijn plannen niet. Leopold nam zelf initiatief zonder
medeweten van de regering.
De AIA (internationale Afrikaanse verenging) werd gevormd en werd
uiteindelijk een vennootschap die gecontroleerd werd door Leopold II.
Stanley (ontdekkingsreiziger) vertrok op vraag van Leopold naar Kongo en
zette in naam van de AIA het gebied open voor handel. Hij overtuigde de
plaatselijke bevolking om dit gezag te aanvaarden. Ondertussen in Belgi
probeerde Leopold iedereen ervan te overtuigen dat hij Kongo om
humanitaire redenen wilde ontwikkelen.
Kongo werd dus een priv eigendom en geen Belgische kolonie.
Het doel was vooral te profiteren van de ivoormarkt Door een veilige
handelsroute te creren.
De regels en afspraken van de conferentie van Berlijn werden verre van
nageleefd.
Er kwam Internationale kritiek op behandeling van de plaatselijke
bevolking in Congo. Er werd vastgesteld dat de plaatselijke bevolking
enorm leed en er sprake was van een enorme ontvolking. De belangrijkste
oorzaak hiervan was de uitbuiting waardoor de bevolking verzakte en
vatbaarder was voor ziektes.
Belgisch Kongo 1908 - 1960
Door de internationale kritiek werd Leopold tweede verplicht om Kongo
vrijstaat een Belgische kolonie van te maken.
Belgisch Kongo
De behandeling van de lokale bevolking verbeterde maar ze bleven zeer
onderdanig aan de blanke leiders.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef het Belgisch-Kongo aan de kant van
de geallieerden staan (bondgenoten van Belgi). De kolonie droeg in grote
mate bij aan de oorlogsplanningen door de levering van voedsel en
grondstoffen.
Er ontstond meer welvaart in de kolonie, de inheemse bevolking ging
verder studeren en volgde hoger onderwijs. Met als resultaat dat er een
groep intellectuele mensen ontstond die een politiek bewustzijn
ontwikkelde.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Gevolgen voor de inheemse bevolking
Uitbuiting
Armoede : De lokale bevolking behield alleen de al bewerkte
landbouwgronden. De overige grond behoorde allemaal toe aan de
staat.
Opstanden maar deze werden onderdrukt door een samengesteld
leger De Force Publique (FP).
Alle grondstoffen werden er weggehaald en gebruikt door Belgi.
K. De Eerste Wereldoorlog
Oorzaken
1. Frans-Pruisische Oorlog
Pruisen won de oorlog en dat maakte de eenmaking van Duitsland
mogelijk.
De vrede van Frankfurt :
Frankrijk was niet enkel vernederd maar moesten ook grondgebied
afstaan aan Duitsland.
Er heerste sindsdien een wraaklust en haat tegen de Duitsers in
Frankrijk.
2. Koloniale conflicten
Spanningen in Europa.
Indirecte invloed op de vorming van nieuwe
bondgenootschappen en versterking van bestaande
bondgenootschappen.
Oorlogsmateriaalproductie stijgt door kolonies.
Nationalistische gedachtes.
3. De Balkan
Het Ottomaanse rijk raakte in verval. De bevolking was er
eeuwenlang in geslaagd om hun taal- en cultuur te behouden en
dit kwam onder druk te staan na het verval. Om economische
redenen steunde Europa het onafhankelijkheidsstreven van de
Balkanvolkeren internationale spanningen.
4. Economische rivaliteit
Eind 19de eeuw was Duitsland de grote concurrent van GB als leider
voor de wereldeconomie. Groot-Brittanni voelde zich bedreigd en
ook Rusland was hier niet over te spreken.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
5. Bondgenootschappen
Tussen 1907 en het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog stonden
er 2 grote bondgenootschappen tegenover elkaar :
De driebond : Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en Itali
Centralen
De triple entente : Groot-Brittanni, Frankrijk en Rusland
Geallieerden
6. Er ontstond een gigantische bewapeningswedloop en militarisme
Er ontstond een gigantische toename van het maken van wapens
en het uitbreiden van legers. Vooral in Duitsland wat de andere
landen nerveus maakte.
7. Fatale misrekeningen
Er werd gedacht dat elk conflict simpel onder controle zou
kunnen gehouden worden.
Er werd aangenomen dat de bondgenootschappen zouden
volstaan om een conflict te voorkomen.
Men verwachtte dat een conflict altijd hetzelfde zou verlopen :
korte duur en beperkte omvang.
Doorpropaganda onderschatte men de vijand en overschatten ze
zichzelf.
De aanleiding
Frans Ferdinand aartshertog van Oostenrijk-Hongarije werd
doodgeschoten in zijn rondrit Bosni-Herzegovina. De aartshertog was al
een tijd bezig met een aanslag te plannen op Servi. De regering zag hier
het ideale moment in om Servi te beschuldigen. Oostenrijk-Hongarije
moest door het bondgenootschap met Duitsland toestemming vragen
voor het verklaren van de oorlog aan Servi.
Servi kreeg een ultimatum en ging akkoord met 9 van de 10 eisen.
Oostenrijk-Hongarije verklaarde de oorlog aan Servi op 28 juli 1914.
Het hele alliantiesysteem trad in werking en op korte termijn was heel
Europa betrokken bij de Eerste Wereldoorlog.
De 6 grote landen in Europa:
GB
Frankrijk
Duitsland
Oostenrijk-Hongarije
Rusland
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld Itali
Verloop
1. Von Schlieffenplan
Duitsland zou eerst Frankrijk verslaan voor dat het tegen Rusland zou
vechten. Ze moesten daardoor wel passeren door het neutrale Belgi.
Groot-Brittanni verklaart oorlog aan Duitsland en Belgi biedt tegen
de verwachtingen in weerstand.
2. De slag aan de Marne (September 1914)
Confrontatie tussen Duitse en Franse troepen kort bij Parijs.
Frankrijk wist Duitsland terug te duwen.
3. De slag aan de ijzer (Oktober 1914)
Duitsers wilden de kust bereiken om de Britten te beletten het westelijk
front te versterken. In de nacht zette het Belgisch leger uiteindelijk de
sluizen aan de IJzer open waardoor de hele streek tussen de IJzer en de
spoorwegdijk onder water kwam te staan. Door de overstroming besloten
de Duitsers terug te trekken. Ze konden de IJzer niet oversteken en
konden dus ook de kust niet bereiken.
4. De eerste slag van Ieper (Oktober-December 1914)
De Duitsers slaagden en niet in de Geallieerden uit hun stellingen te
verdrijven. De Geallieerden slaagden er ook niet in om successen te
boeken. Vanaf Nieuwpoort tot de Frans-Zwitserse grens groef men zich
in.
Loopgravenoorlog
5. Elk kamp zocht nieuwe bondgenoten
CENTRALEN GEALLIEERDEN
Start WO 1 Duitsland
Servi
Oostenrijk-Hongarije
Rusland (1914-1917)
Frankrijk
Belgi
Luxemburg
Groot-Brittanni
1914 Turkije Japan
1915 Bulgarije Itali
1916 Roemeni
Portugal
1917 Griekenland
VS (vanaf 1917)
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
6. De tweede slag bij Ieper (April-mei 1915)
Er werd voor de eerste keer chloorgas gebruikt, de soldaten van de
geallieerde waren zo gefascineerd dat ze niets deden.
Er stierven veel soldaten.
7. De slag om Verdun (Februari-November 1916)
Het doel van de Duitsers was de Franse moraal te breken door het
veroveren van de stad Verdun die een grote symbolische waarde had voor
de Fransen. Het werd een slachtpartij aan beide kanten.
Voor de eerste keer zag men de gevolgen van een gemechaniseerde
oorlog.
De slag werd uiteindelijk gewonnen door Frankrijk. Dit was een enorm
verlies voor de centralen.
8. De Britse blokkade met de duikbotenoorlog van Duitsland als gevolg
Als reactie op de Britse scheepsvaartblokkade besloot Duitsland een
onderzeebotenoorlog te beginnen. Alle neutrale en vijandelijke schepen
werden tot zinken gebracht zonder enige waarschuwing.
9. Duitsland geeft op
De Duitse oppercommandos zagen in dat de oorlog verloren was. Het
volk was de moed verloren door de enorme hongernood. Er werd een
burgerregering gemaakt voor het onderhandelen van een
wapenstilstand.
Op 11 november 1918, de wapenstilstand tussen de vertegenwoordigers
van de burgerregering en de geallieerden.
Einde WO1
Kenmerken WO 1
Economisch
Industrie is volledig verwoest
Grote verliezen
Tijdelijk geen afzetmarkt
Politiek-territoriaal
Een totale oorlog : een oorlog waarin iedereen een tijd lang alles
geeft. De totale maatschappij draait dan rond het winnen van
de oorlog.
Itali verlaat zijn vooraf gesloten bondgenootschap met
Duitsland en kiest de kant van de geallieerden.
Tweefronten oorlog
Loopgravenoorlog
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Militair
Industrile oorlog enorme vooruitgang op vlak van wapens, gas
aanvallen, duikboten, zeppelins allemaal nieuwe technieken
ontwikkeld in de oorlog.
Enorm veel doden
Veel offensieven
Sociaal
Er heerste een enorme armoede
Duitsland was de grote schuldige
Ideen zoals fascisme en communisme kwamen op
Propaganda tijdens de oorlog
Het activisme
Een anti-Belgische groep die Duitsgezind was een ijverde voor een Vlaams
Koninkrijk dat deel zou uitmaken van het federale Duitse rijk.
Elders in Vlaanderen werd er een flamenpolitik gevoerd
Een politiek gericht op het winnen van sympathie van de Vlaamse
bevolking
Ze vonden aanknopingspunten :
Vlaams nationalisme
De wrevel over de vastgelopen taalwetgevingen
De vrees voor een duurzame Belgische alliantie met Frankrijk
Een verwantschapsgevoel met Duitsland (veel Vlamingen voelden
zich meer aangetrokken tot de Germanen dan tot de Franstaligen)
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Het activisme had 3 belangrijke gevolgen :
1. Radicalisering van de naoorlogse Vlaamse Beweging.
2. Versterking van de anti-Vlaamse krachten.
3. Een verscheuring tussen gematigden en radicalen binnen de Vlaamse
beweging.
De spanningen tussen de Nederlandstaligen en de Franstaligen werd
alleen maar groter.
De gevolgen van de oorlog
De directe schade : sterftegevallen, vluchtelingen, schuldenlast,
onbruikbare fabrieken en gronden
Nieuwe staten en grenzen in Europa en Middel-Oosten, wat tot
internationale conflicten leidde
(Jaren 30) devaluatie van elkaars valuta, invoering (of hogere)
douanetarieven
Autoritaire ideologien zoals communisme en fascisme kwamen op
Koloniale arbeiders en soldaten raakten genfecteerd met
nationalisme en communisme
Superieure blanken gebruikten de hulpbronnen van de kolonin om
tegen elkaar te vechten
Harde vredesvoorwaarden voor de Centralen
Verdragen zorgden voor vluchtelingenstromen en haat- en
wraakgevoelens met uiting in de Tweede Wereldoorlog
(Eind 19e en begin 20ste eeuw) motivatie voor wetenschap weg door
ontwikkeling van moorddadige machines en wapens (gifgas,
gevechtsvliegtuigen- en duikboten) i.p.v. technische vooruitgang
Twee positieve gevolgen
1. Vakbonden kregen erkenning als beloning voor hun steun tijdens de
oorlog : gewone soldaten kregen erkenning door de invoering van
algemeen enkelvoudig stemrecht.
2. Vrouwen hadden werk in fabriek en werkplaatsen moeten doen, wat
een vrijheid leverde die ze nooit eerder hadden gehad. Vrij weinig
mannenwerk kon niet door een vrouw worden gedaan.
Vrouwen : meer zelfvertrouwen + feminisme (ideologie) kreeg meer
vorm.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Verdrag van Versailles
Het verdrag maakte officieel een einde aan de Eerste Wereldoorlog. Het
document bevat afspraken tussen de geallieerden en Duitsland.
Bepalingen van het verdrag van Versailles
Nieuwe grenzen Duitsland
Heel wat grondgebied afstaan aan
verschillende landen, vooral economisch
intressante gebieden.
Al zijn kolonies afgeven.
Het ottomaanse rijk
Alle ottomaanse gebieden in het Midden-Oosten
werden verdeeld over Frankrijk en Groot-
Brittannie.
Ontwapening Het Duitse leger mocht maximaal 100.000
militairen tellen.
Tanks en onderzeeers werden verboden en
Duitsland mocht geen luchtmacht hebben.
In grensgebieden en langs de kust waren geen
versterkingen toegelaten. Het Rijnland werd
gedemilitariseerd.
Herstelbetalingen Duitsland
Aan elk betrokken land schadenvergoeding geven.
Eerst in natura : schepen, veel steenkool,
machines geven aan zwaarst getroffen landen
waaronder Belgi.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Het verband tussen het verdrag van Versailles en de
Tweede Wereldoorlog
Door de bepalingen ontstonden er wraakgevoelens onrechtvaardigheid.
Frankrijk wou Duitsland leegzuigen door herstelbetalingen terwijl
Duitsland al zijn inkomsten verloren was.
Duitsland had ook geen enkele inspraak gehad in deze bepalingen.
Ontevredenheid in Europa
Itali was ontevreden omdat het te weinig nieuw grondgebied had
gekregen.
Volkeren werden door elkaar gemengd door de nieuwe grenzen.
In de vredesverdragen stonden bepalingen over de bescherming
van de minderheden, maar in de praktijk kwam daar weinig van in
huis. De nieuwe drongen hun staatsnationalisme onmiddellijk op
aan hun minderheden. Dit zorgde overal voor onrechtvaardige
situaties en ontevredenheid.
De Volkenbond
De Volkenbond was een internationale organisatie opgericht met het doel
conflicten op een vreedzame manier op te lossen en oorlog te voorkomen.
De VS die geen lid wilde zijn, het land zat nog vast in zijn isolationisme.
Isolationisme : De VS weigerde elke inmenging van Europa en wilde zich ook
niet aansluiten bij internationale organisaties.
De Sovjet-Unie, die geen lid mocht zijn omdat iedereen bang was van
het communisme.
Sterktes
Het idee om vrede te bewaren was goed.
Zwaktes
Japan viel Mantsjoerije binnen. Na de veroordeling stapte Japan uit
de Volkenbond.
Itali viel medelid van de Volkenbond Ethiopi aan waarna ook zij uit
de bond stapte.
Hitler verbrak stap voor stap de bepalingen van het verdrag van
Versailles en de Volkenbond trad niet op.
De Sancties stelden niet veel voor en maar een beperkt aantal landen
deden mee. De Volkenbond werd ontbonden in 1945 bij het opstarten van
de opvolger de Verenigde Naties.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
L. Het Interbellum
De economische crisis
De oorzaken van de crisis
De toestand in 1920
Amerika Europa
De industrie had een enorme
Alle industrie werd verwoest door
vooruitgang geboekt tijdens de
de oorlog. Europa kon nauwelijks
oorlog. Ze moesten in korte tijd
iets produceren
veel uitbreiden om aan de vraag
van wapens en munitie te voldoen.
Amerikaanse burgers kozen
Europa deed veel te weinig aan
massaal voor Amerikaanse
export tijdens de oorlog en verloor
Producten.
zijn afzetmarkt aan Amerika.
Enorme afzetmarkt
De VS deed minder aan import dan
Europa had geen
export. Ze hadden alles zelf in bezit
productiemogelijkheden dus deed
waardoor de prijen daalden voor de
aan enorme import en bouwde een
burgers.
enorme schuldenberg op.
Door de verbeterde welvaart steeg
Te kort aan arbeidskrachen door de
het bevolkingsaantal.
gesneuvelde arbeiders tijdens de
oorlog.
Veel arbeidskrachen en
consumenten
Problemen :
Problemen :
Overproductie
Ernstige inkomsten ongelijkheid
Wankele financiering
Grote armoede bij de boeren
door de groeiende
massaproductie in de steden
Protectionistische maatregelen
VS invoerrechten voor Europa
Vrij hoge werkloosheid
Landbouwoverschotten
Afname vraag naar producten
Positieve gevolgen :
Positieve gevolgen :
1925 kwam Europa en
De moderne
economisch eindelijk terug
consumptiemaatschappij
bovenop
ontstond
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Alle problemen werden langs beide kanten genegeerd.
De economie werd dus volledig bepaald door het luxeverbruik van de
rijken en de bereidheid om te herinvesteren.
Europa leende veel geld maar kon dit niet terugbetalen op korte termijn
door de grote schade van de oorlog. Toch bleef Amerika ingaan op de
vraag van leningen door de grote winstmarge door intrest.
Er ontstond een grote stijging op de aandelenmarkt. Men kocht massaal
aandelen om hier rijk van te worden.
Aandeel kan niet blijven stijgen.
Deze aandelen werden op prolongatie gekocht (20% eigen geld, 80%
geleend geld van de bank)
De oplossingen in de VS voor de economische crisis
Maatregelen voor de landbouw
Roosevelt wou het aanbod aan landbouwproducten beperken zodat
de prijzen zullen stijgen, hij deed dit door de boeren premies te
geven om gronden braak te laten liggen.
De overheid kocht landbouwoverschotten op.
Maatregelen voor de industrie
Vakverenigingen werden officieel erkend.
Minimumlonen
Maatregelen voor de financile sector
Instelling van een algemeen bankentoezicht
Glass-Steagall Act : Splitsing van de banken in depositobanken en
investeringsbanken.
Federal Deposit Insurance Corporation : spaarders kregen hun geld
terug als de bank failliet ging.
Controle op beursverrichtingen :
Amerika voor de crash vrijemarkteconomie (volledig vrij)
Amerika na de crash gemengde economie (volledig vrij en deels
gepland)
Maatregelen i.v.m. sociale zekerheid
Werkloosheids- en pensioenstelsel
Programma voor openbare werken om Amerikanen terug aan het
werk te krijgen.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Fascisme/Nazisme
Een verzamelbegrip voor antidemocratische bewegingen en stromingen
die op essentile punten overeenkomen.
Kenmerken Fascisme Kenmerken Nazisme
Kenmerken
Kenmerken
Ultranationalisme
Is ontstaan uit he fascisme
Ongelijkheid tussen mensen
Fascisme +
1 sterke leider
Rassenleer
Anticommunisme
Alle mensen die dezelfde taal
Overwaardering van gevoel
spraken moesten in 1 natie
Gebruik van propaganda
Idealisering van oorlog en
geweld
Verzet tegen alle vormen van
vrijheid en inspraak
Voorliefde voor uniformen
Succes van het fascisme
Itali
1. Teleurstelling bij de nationalisten na het verdrag van Versailles er
ontstond onrust over het te kleine nieuwe grondgebied van Itali.
2. Er ontstond een politieke partij onder leiding van Mussolini.
3. Ze komen zeer snel aan de macht en niemand verzette zich nog uit
angst voor de socialisten en communisten.
Duitsland
1. Er waren in Duitsland verschillende problemen:
Economische moeilijkheden door de herstelbetalingen na WO 1.
Angst voor het communisme.
Zwaar beledigd nationalistisch gevoel door het verdrag van
Versailles.
2. Extremistische partijen boekten winst bij elke verkiezing omdat veel
Duitsers uit waren op snelle en een radicale verbetering van de
levensomstandigheden.
3. Ze willen een leider die hen uit de economische crisis zou halen.
4. De democratische partijen bleven elkaar bestrijden en zo kon de
nationaalsocialistische arbeidspartij (NSDAP) onder leiding van Hitler
enorm veel macht winnen. In 1923 deed hij een mislukte machtsgreep
en belandde in de gevangenis.
5. In 1932 werd de NSDAP de grootste partij Hitler werd eerste
minister (rijkskanselier).
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
6. Hitler beschuldigde de communistische partij van een brand in het
parlementair gebouw waardoor de communisten verplicht werden al
hun zetels af te staan.
NSDAP kreeg alle macht, Hitler kreeg dictatoriale macht.
De president stierf.
Als gevolg werd Hitler de dictator van Duitsland.
Fascisme werd in veel Europese landen gezien als de goede middenweg
tussen het kapitalisme en communisme.
Het totalitair regime van Adolf
Hitler Het regime begon in 1933.
Alle partijen werden verboden en hij legaliseerde er een wet op het
verbod van nieuwe partijen. Zo kreeg de NSDAP geen enkele weerstand
meer.
Economie
Politiek van tewerkstelling door grote openbare werken
Subsidies aan de bouwsector
Beperking van arbeidsduur
1 inkomen per gezin
Aantal werklozen daalde snel tot er zelfs geen werklozen meer
waren. Dit terwijl de productie en het nationale inkomen steeg.
Het economisch leven kwam dus onder meer staatscontrole.
Duitsland wordt door dit beleid een economische grootmacht
Politiek
Duitsland werd een totalitaire staat :
In een totalitaire staat bepaalt de overheid alles iedereen moet
geloven in de ideologie van de staat.
Ieder individu moet zich actief inzetten voor en totaal overgeven
aan de officile idealen.
Men maakt hiervoor veel gebruikt van censuur en propaganda.
Cultureel
Onderwijs en opvoeding partijleer onderwijzen vanaf jongs af
aan.
De staatspropaganda werkte bijzonder goed waardoor de grote
meerderheid overtuigd kon worden.
Hitler en zijn medestanders konden Duitsland op deze manier
heroprichten. Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
Het beleid tegenover de Joden
De eerste periode 1933 - 1939
Deze periode werd gekenmerkt door :
De toenemende antisemitische maatregelen antisemitische : het
verspreiden van Jodenhaat.
Intimidatie
Geweld
Inbeslagname van Joodse bezittingen
Gedwongen emigratie getto
1936 Nrnbergerwetten
1. De wet ter bescherming van het Duitse bloed en de Duitse eer :
gemengde huwelijken werden verboden.
2. De Rijksburgerwet : het degradeerde alle Duitsers met Joodse
godsdienst, die hun burgerrechten verloren.
3. De hakenkruisvlag werd uitgeroepen tot Rijksvlag.
De duits-Joodse bevolking werd officieel tweederangsburgers in
Duitsland. Het leven in de Duitse samenleving werd zo goed als
onmogelijk gemaakt.
Entartete kunst : Kunst die niet aan de eisen van het
nationaalsocialistische regime voldeed.
Kristallnacht/reichkristallnacht
Op de nacht van 9 op 10 november 1938 was er een enorme opstoot die
zich uitte in Jodenhaat. Deze nacht kan beschouwd worden als een echte
hel voor de Joods bevolking. Joden werden massaal mishandeld en
verplaatst naar concentratiekampen of gettos.
De tweede periode september 1939
In deze periode verandert de Jodenhaat van karakter. Ze was nu gericht
op de volledige vernieling van de Europese Joden.
In Duitsland en alle landen die Duitsland bezette, werden de Joden
systematisch vernederd, bijeengedreven in gettos en uiteindelijk onder
onmenselijke omstandigheden op transport gesteld naar
concentratiekampen.
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld
M. De Tweede Wereldoorlog
Oorzaken
Het Italiaanse, Japans en Duits imperialisme.
De verdragen die daardoor tot stand kwamen.
De verkeerde inschatting van Hitlers intenties en macht
(Appeasement-politiek).
Het gebrek aan daadkracht van Frankrijk, Groot-Brittanni en de
VS.
Het wantrouwen tegenover de Sovjet-Unie.
Het onvermogen van de overwinnaars van de Eerste Wereldoorlog
om samen te werken.
Verloop van de Tweede Wereldoorlog
Eerste periode 1939-1942 : opgang van de asmogendheden
1. De inval van Polen door Duitsland
Dit is ook de directe aanleiding voor het begin van de Tweede
Wereldoorlog.
De Sovjet-Unie valt tegelijkertijd het oostelijke deel van Polen binnen
(Duits-Russische niet-aanvalspact).
2. De inval van Duitsland in Belgi
Duitsland viel onverwachts het neutrale Belgi binnen.
Belgi verzette zich van 10 mei tot 27 mei 1940 achttien daagse
veldtocht. De Duitse troepen waren in het voordeel en de Belgen
moesten zich steeds verder terugtrekken tot 27 mei het einde van de
veldtocht Belgi capituleerde.
3. The battle of Britain (Juli oktober 1940)
Groot-Brittannie maakte het Duitsland bijzonder moeilijk. De Britste
luchtmacht bood zoveel weerstand dat Hitler besloot GB niet meer aan
te vallen. Er gebeurden enkel nog bombardementen maar geen invasies
meer.
4. Hitler geeft het startsein voor operatie Barbarossa (juni 1941)
Deze operatie was een grootscheepse aanval op de Sovnjet-Unie. Hitler
verbrak hierdoor het gesloten Duits-Russische niet-aanvalspact.
5. De aanval op Pearl Harbor door Japan (December 1941)
Zonder enige aanleiding besloot Japan de marinehaven van de Verenigde
Staten aan te vallen zonder aankondiging. Als gevolg verklaarde Amerika
de oorlog aan Japan dus automatisch ook tegen Italie en Duitsland.
Vanaf dat moment konden de geallieerden op volle steun van de VS
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geldrekenen.
Geallieerden Asmogendheden
Groot-Brittannie
Duitsland
Frankrijk
Italie
VS (Japan viel de VS binnen
Japan
ondanks neutraliteit)
+ bondgenoten Roemenie,
Sovjet-Unie (Hitler verbrak het
Hongarije en Bulgarije
pact en viel Rusland binnen)
Het keerpunt
1. De slag bij Midway (juni 1942)
Japan wou het eiland Midway overnemen van de Verenigde Staten
omdat dit een ideale uitvalbasis was om de vloot van de VS nog meer
schade aan te brengen. Om dezelfde reden wou de VS dit eiland dus
absoluut behouden. 20 minuten lang bombardeerde de VS Japanse
schepen zonder succes. Er werden zeer veel bommenwerpers
neergehaald.
2 minuten later verschenen er speciale bommenwerpers die 3 van de 4
vliegdekschepen tot zinken brachten.
Japan had nog steeds een overwicht maar de Japanse legertop besloot
terug te trekken en verloren zo het o

Antwoord rapporteren